Konkurs „Historie Śląska”
Miejsce I
„Upcycling Wodzisław Śląski”
Miejsce II
„Pasterka – Hej kolynda, kolynda”
„Dzień Śląski”
Miejsce III
„Paczka z uśmiechem”
Fundacja Nowy Przemysł Śląska przedstawia wyniki międzypokoleniowego konkursu „Historie Śląska”, realizowanego w ramach projektu „Aktywni Razem – Pokolenia Śląska”.
Konkurs został zorganizowany z myślą o budowaniu i wzmacnianiu więzi międzypokoleniowych poprzez wspólne działania młodzieży i seniorów. Jego celem było odkrywanie oraz prezentowanie lokalnych tradycji, historii i doświadczeń mieszkańców regionu, a także promowanie aktywności społecznej i obywatelskiej oraz współpracy między pokoleniami.
Do udziału w konkursie zaproszone zostały grupy młodzieży szkolnej, które wspólnie z seniorami z lokalnych społeczności przygotowały autorskie inicjatywy. Zgłoszone projekty miały różnorodny charakter – artystyczny, edukacyjny i społeczny – obejmując m.in. filmy, podcasty, wystawy, warsztaty, akcje społeczne oraz gry terenowe. Wszystkie prace wyróżniały się dużym zaangażowaniem, kreatywnością oraz wrażliwością na temat międzypokoleniowego dialogu.
Nabór zgłoszeń trwał od 1 do 30 listopada 2025 roku, a ogłoszenie wyników nastąpiło w grudniu 2025 roku. Komisja konkursowa oceniała projekty pod kątem wartości merytorycznej, oryginalności pomysłu, współpracy międzypokoleniowej oraz zgodności z celami konkursu.
Autorzy najciekawszych inicjatyw zostali nagrodzeni nagrodami rzeczowymi – zestawami sprzętu audio. Zwycięskie projekty zostały zaprezentowane podczas wydarzenia finałowego projektu „Aktywni Razem – Pokolenia Śląska”, stanowiąc inspirujący przykład współpracy młodzieży i seniorów na rzecz lokalnej społeczności.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom za udział w konkursie, zaangażowanie oraz wkład w pielęgnowanie i promowanie dziedzictwa Śląska.
Upcycling Wodzisław Śląski
Od marca do czerwca 2025 w Wodzisławiu Śląskim realizowany był międzypokoleniowy projekt upcyklingowy, w ramach którego młodzież z „Młodego Miasta”, wolontariuszki Wodzisławskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz osoby z Ukrainy związane z Fundacją „Słonecznik” wspólnie tworzyły nowe, unikatowe elementy garderoby z używanej odzieży. Projekt łączył działania twórcze, rękodzielnicze i edukacyjne, podkreślając znaczenie zrównoważonego stylu życia oraz szacunku dla zasobów.
Wspólne warsztaty stały się przestrzenią do wymiany doświadczeń, rozmów o lokalnych tradycjach oraz wymieniania się historiami związanymi z modą, śląską codziennością i osobistymi wspomnieniami uczestniczek i uczestników. Upcykling okazał się znakomitym pretekstem do odkrywania „małych historii” – tych rodzinnych, osobistych, przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
Kulminacją projektu było podsumowanie kilkumiesięcznych działań podczas wspólnego spotkania, które zgromadziło uczestników, ich rodziny i współpracujące organizacje. Zaprezentowano efekty twórczej pracy – od przerobionych ubrań po historie związane z ich dawną i nową formą. Spotkanie było pełne radości, satysfakcji i inspiracji do dalszej współpracy.
Pasterka – Hej kolynda, kolynda
Inicjatywa „Pasterka – Hej kolynda, kolynda” to międzypokoleniowy projekt artystyczny, którego celem było połączenie dzieci, rodziców i seniorów wokół wspólnego pielęgnowania śląskich tradycji bożonarodzeniowych. Uczestnicy projektu przygotowali nastrojowe przedstawienie słowno-muzyczne o Narodzeniu Pańskim, zaprezentowane w gwarze śląskiej.
W trakcie wspólnych warsztatów dzieci i młodzież, przy wsparciu seniorów z zespołu regionalnego, poznawali śląskie kolędy, zwyczaje, opowieści rodzinne oraz dawne tradycje związane z okresem Adwentu i Bożego Narodzenia. Seniorzy pełnili rolę mentorów, dzieląc się swoją wiedzą, wspomnieniami i doświadczeniem, a młodsze pokolenie wniosło energię, kreatywność i otwartość na dialog.
Kulminacją projektu był uroczysty występ przed Pasterką w kościele św. Klemensa w Lędzinach. Wspólne wykonanie kolęd, śląskich tekstów i elementów muzycznych stało się symbolicznym mostem łączącym pokolenia oraz wyrazem troski o zachowanie lokalnego dziedzictwa kulturowego. Projekt wzmocnił więzi społeczne, poczucie wspólnoty i dumy z przynależności do regionu, pokazując, że tradycja może być żywa i przekazywana w autentyczny, angażujący sposób.
Dzień Śląski
Dzień Śląski to wyjątkowe wydarzenie organizowane przez młodzież – uczniów szkoły ponadpodstawowej – skierowane do klubów seniora, uczniów oraz wszystkich mieszkańców Piekar Śląskich zainteresowanych historią i kulturą Śląska. Inicjatywa miała na celu integrację międzypokoleniową oraz przybliżenie bogatego dziedzictwa regionu.
W programie wydarzenia znalazło się wiele atrakcji. Część uczniów zaprezentowała się w tradycyjnych strojach śląskich, podkreślając wagę lokalnej tożsamości. Uczestnicy mieli również okazję odwiedzić Izbę Pamięci KWK „Andaluzja”, gdzie wysłuchali interesującego wykładu mieszkańca – byłego górnika – który opowiedział o codziennym życiu Ślązaków w czasach prężnie funkcjonujących kopalń. Przybliżył on tradycje i zasady górnicze, a także zwrócił uwagę na silne więzi międzyludzkie, które wówczas łączyły lokalną społeczność.
Szczególnym zainteresowaniem cieszył się występ grupy pań, w tym seniorek, które prezentowały uczniom poszczególne elementy stroju śląskiego, wyjaśniając, na jakie okazje należało je nosić oraz jakie miały znaczenie symboliczne.
Nie zabrakło również regionalnych smaków – uczestnicy mogli spróbować tradycyjnych specjałów, takich jak chleb ze smalcem („chleb z tłustym”), żurek czy śląski kołocz. Ważnym i poruszającym elementem Dnia Śląskiego był także wykład poświęcony tragedii górnośląskiej, podczas którego omówiono dramatyczne losy górników w wieku poborowym, wywożonych po wojnie do Związku Radzieckiego. Wydarzenie stanowiło cenną lekcję historii, kultury i pamięci, a także okazję do dialogu i budowania wzajemnego szacunku między pokoleniami.
Projekt Dzień Śląski łączy pokolenia, ponieważ umożliwia bezpośrednią współpracę i spotkanie młodzieży z seniorami, którzy dzielą się swoimi wspomnieniami, wiedzą i tradycjami. Młodzi uczą się od starszych, a seniorzy mają okazję przekazać swoje doświadczenia i poczucie tożsamości regionalnej. Jednocześnie projekt promuje historię i kulturę Śląska poprzez prezentację tradycyjnych strojów, kuchni regionalnej, wykłady byłych górników, wizytę w Izbie Pamięci oraz przypomnienie ważnych i trudnych wydarzeń z historii regionu.
Skład zespołu i podział ról:
Prowadzenie wydarzenia:
Jakub Góraczewski
Julia Kołodziej
Julia Bałkowaska
Konrad Cierpisz
Izba Pamięci:
Jakub Pietraszewski (uczeń) wprowadzenie w temat inicjatywy
Eugeniusz Świerc – były górnik, mieszkaniec, przeprowadził wykład o KWK Andaluzja i
przytaczał uczniom wiele historii z życia z wziętych
Piotr Skowronek- były górnik, pasjonat górnictwa i tradycji śląskich również opowiadał o
tradycjach i historii
Wsparcie organizacyjne:
Samorząd Uczniowski Zespołu Szkół nr 1 w Piekarach Śląskich
Małgorzata Porada – nauczyciel historii, pasjonatka górnictwa, lokalnych tradycji
Tomasz Walaszek – nauczyciel, pasjonat Górnego Śląska
Klaudia Franiel – koordynator
Paczka z uśmiechem
Młodzież w ramach swojej inicjatywy pomoże seniorom, robiąc im zakupy i dostarczając je prosto do domu. Ten gest wsparcia stanie się początkiem wyjątkowej wymiany międzypokoleniowej. W podziękowaniu za zaangażowanie młodych, seniorzy zaproszą ich na wspólny, tradycyjny śląski obiad przygotowany według dawnych, rodzinnych receptur. Podczas spotkania seniorzy opowiedzą młodzieży o śląskich zwyczajach i gwarze, pokazując, jak ważne są wspólnota i pielęgnowanie tradycji. Dzięki tej współpracy zwykłe robienie zakupów przekształci się w wartościowy most między pokoleniami, a młodzi zyskają nie tylko doświadczenie pomocowe, ale także szansę, by poznać bogactwo śląskiego dziedzictwa.
Zespół:
Agnieszka Sosna – lider i wykonawca
Dawid Telega – wykonawca
Efekt: Seniorzy, którzy zadeklarowali się wziąć udział w projekcie, pozostawili nam listę zakupów i niezbędne środki do pokrycia zamówienia. Następnie, zakupiłyśmy potrzebne produkty, dostarczyliśmy na wskazany adres, a seniorzy ugościli nas dobrym śląskim obiadem w podziękowaniu za pomoc.
